Khoảng 100.000 DN đang gặp khó

- Ông có nhận xét gì về con số gần 49.000 DN phá sản giải thể, ngừng hoạt động, ngừng nộp thuế tính từ đầu năm đến hết tháng 9/2011 mới được công bố?

TS. Cao Sỹ Kiêm: Đây là con số khá lớn so với nhiều năm trước. Tuy nhiên, con số này cũng chỉ là tương đối. Trên thực tế, theo tôi còn lớn hơn nhiều.

Hiện nay cách quản lý hoạt động DN của chúng ta không chặt, mỗi cơ quan theo dõi một mảng. Bộ Kế hoạch và Đầu tư chỉ theo dõi phần cấp phép, Bộ Tài chính chỉ theo dõi phần nộp thuế, Phòng Thương mại và Công nghiệp VN chỉ theo dõi trên báo cáo, cho nên thống  kê không chính xác.

Con số trên chỉ là con số tương đối để định hướng chứ không phải là con số để giải quyết. Bên cạnh đó, Luật phá sản chúng ta đã có, nhưng việc thực hiện cũng không chặt, DN không khai báo cũng không chẳng sao.

Con số DN khó khăn theo tôi, có lẽ phải tới khoảng 100.000.

- Trong số đó DN nhỏ và vừa chiếm số lượng bao nhiêu thưa ông?

TS. Cao Sỹ Kiêm: DN nhỏ và vừa hiện chiếm khoảng 97% tổng số DN cả nước, vì vậy hầu hết những DN khó khăn nêu trên đều thuộc nhóm này. Nguyên nhân chính là không tiếp cận được nguồn vốn tín dụng, trong khi không tự huy động được nên khi Chính phủ chủ trương thắt chặt tín dụng, tất yếu gặp khó khăn.

- Nhiều DN nhỏ và vừa gặp khó khăn như vậy có đáng báo động?

TS. Cao Sỹ Kiêm: DN nhỏ và vừa hiện chiếm tới 50% tổng số lao động, làm ra 41%- 46% hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu; là kênh quan trọng để xóa đói giảm nghèo, vậy nên có từ 20-30% số DN gặp khó khăn thì những mục tiêu này sẽ bị ảnh hưởng. Nhiều người lao động sẽ không còn việc làm, đóng góp cho phát triển sản xuất, ngân sách giảm.

Bên cạnh đó số DN khó khăn tăng thì vốn vay ngân hàng cũng khó trả, dẫn đến gánh nặng nợ xấu tăng, bởi DN nhỏ và vừa đang chiếm khoảng 50% tổng dư nợ tín dụng của ngân hàng.

Sàng lọc doanh nghiệp

- Tuy nhiên có ý kiến cho rằng trong khó khăn sẽ giúp đào thải những DN yếu kém và làm cho môi trường kinh doanh lành mạnh hơn?

TS. Cao Sỹ Kiêm: Điều này hoàn toàn đúng và phù hợp với quy luật. Những DN có khả năng cạnh tranh kém, quản lý yếu thì khi gặp khó khăn khó tồn tại được và cần thanh lọc để cho "bộ mặt" kinh doanh có "diện mạo" mới. Tuy nhiên qua đó cũng cần nhìn nhận lại, cách "khai sinh" ra các DN.

Theo tôi, thời gian qua chúng ta đã cho DN ra đời quá dễ dàng dẫn đến số lượng lớn, nhưng chất lượng không cao. Hiện nay, chỉ cần 1 chứng minh nhân dân và một ít vốn cũng có thể thành lập DN. Một ông nông dân được đền bù đất, có ít tiền cũng có thể thành lập DN trong khi năng lực quản lý, khả năng ứng xử, khả năng kinh doanh... chưa được chuẩn bị, thì sinh ra không những không mang lại hiệu quả mà có khi còn ảnh hưởng xấu tới môi trường kinh doanh. Số DN này khi gặp thời điểm khó khăn, thì phá sản, giải thể là điều khó tránh khỏi.

Điều cần quan tâm đó là những tác động dây chuyền. Một DN phá sản, giải thể hay ngừng hoạt động không chỉ ảnh hưởng đến riêng DN đó, mà những DN bạn hàng cũng phải chịu ảnh hưởng và như vậy sẽ kéo nhiều DN vào vòng khó khăn.

- Theo quan sát của ông thì các DN nhỏ và vừa thời gian này có tái cấu trúc lại để tăng sức mạnh?

TS. Cao Sỹ Kiêm: Tái cấu trúc phải được thực hiện dựa trên năng lực, trình độ của người quản lý. Trình độ quản lý kém, tầm nhìn không có thì tái cấu trúc là điều khó khăn.

Việc tái cấu trúc là phải xây dựng cả chiến lược, nhưng lúc này chưa diễn ra nhiều. Trên thực tế, người ta thấy thành lập DN dễ rồi giải thể phá sản cũng dễ thì cứ thế mà thực hiện, lúc khó khăn thì giải thể phá sản, sau này khi có điều kiện thì lại thành lập DN khác, đơn giản là vậy thôi.

Vì vậy các cơ quan chức năng cần phải có đánh giá lại hoạt đông của các DN cũng như hoạt động quản lý thời gian qua và qua đó xác định những yếu kém ở đâu, cái gì cần loại bỏ, cái gì cần hỗ trợ, thúc đẩy, có như vậy mới tạo ra môi trường kinh doanh lành mạnh với những DN có chất lượng.

Tác giả: Trần Thủy (thực hiện)

Theo  VEF.VN